3 - 3 . قول به تفصيل كسانى در اين ميان قائل به تفصيل شده ، معتقدند با شرايط خاص مىتوان تفسير علمى داشت و اگر كسى طبق اين شرايط مشى كند تفسيرش مقبول است . شرايطى كه براى اين كار برشمرده‌اند متعدد است و مىتوان به صورت كوتاه چنين گفت كه در چنين تفسيرى بايد : 1 ) شرايط و قوانين تفسير رعايت گردد ؛ 2 ) به شأن و جايگاه قرآن توجه شود ؛ 3 ) آنچه از داده‌هاى علمى مبنا اخذ مىشود قوانين قطعى باشد و نه فرضيه‌ها و نظريه‌هاى حدسى ظنى ؛ 4 ) هماهنگى آيات رعايت گردد و براساس يك يافته و مطابقت آن با يك داده سعى بر حمل نگردد ؛ 5 ) تفسير عرضه شده با حقايق و مضامين قطعى شرعى متعارض نباشد ؛ 6 ) ارتباط قانون علمى و آيه مورد نظر بيان شود . « 1 » ارزيابى رويكردها و جمع‌بندى رويكردهاى سه‌گانه فوق الذكر ، هريك ، از مبانى و مبادى خاصى برخوردار است و براساس آن مبانى و مبادى ، ادله‌اى فراهم آورده‌اند . ارزيابى ادله ، نه در اهداف نوشتار مىگنجد و نه در مجال آن . به‌نظر مىرسد رهيافت موسوم به اعتدالى يا « قول به تفصيل » در فرجام ، تفاوت چندانى با رهيافت مخالفان ندارد . البته در اصل اينكه تفسير علمى را مجاز اعلام مىدارد با مخالفان تفاوت مىكند ، لكن با شرايطى كه براى آن بر شمرده است عملا راه تفسير علمى - به معنايى كه از اين اصطلاح عرضه شد - را سد كرده است . چون آنچه با اين شرايط باقى مىماند تفسير علمى

--> ( 1 ) . همان ، ص 220 - 209 .